Hereditas Historiae

Website hosted by Irène Diependaal to foster some historical knowledge necessary to understand our present times

 

Fragment uit Emma. Hoedster van Wilhelmina’s erfenis


Koning Willem III, ca. 1875. Copyright: Haags Gemeentearchief


…. Achter de schermen werden de koppen bij elkaar gestoken om die abdicatie te voorkomen. Koning Willem III kreeg van Mackay, de vicepresident van de Raad van State, het dringende verzoek om de formatieopdracht aan Thorbecke te geven. Een woedende koning draaide hem de rug toe en vertelde hem nóóit Thorbecke te nemen. Hij was niet onder de indruk van het argument dat Thorbecke inmiddels de meerderheid in het parlement vertegenwoordigde: als het koningschap van meerderheden afhing, dan had hij maar te volgen en betekende het koninklijke recht niets meer. De koning had geen boodschap aan het Engelse systeem, bovendien was daar sprake van een loyale oppositie. Na de nodige woede-uitbarstingen nam de koning evenmin erg vriendelijk afscheid en vertelde Mackay dat hij aan het werk moest.  

Samen met de voorzitter van de Tweede Kamer kon Mackay alleen maar concluderen dat hij zelf van de koning moest gaan formeren. Het beste kon worden ingezet op een ministerie dat half conservatief, half liberaal zou zijn. Beiden vonden het vooral noodzakelijk dat Willem III Thorbecke bij zich zou laten roepen. Mackay, die als antirevolutionair Thorbecke als een beginselmatige tegenstander zag, had de ondankbare taak om dit de onwillige koning te vertellen. Met het ‘hart voor ’t Land en voor U.M.’ ging Mackay de discussie met Willem III aan. Hij benadrukte dat Thorbecke conservatief aan het worden was. Willem III begon hartelijk te lachen:‘Thorbecke een conservateur?’ Zich wendende tot zijn broer Hendrik, die ook aanwezig was: ‘Lopen wij op beenen of op krukken?’ Na bijval van prins Hendrik stemde Willem III echter in met Mackays inzichten: hoe langer hij wachtte met het inschakelen van Thorbecke, hoe sterker die liberale voorman werd. Bovendien had Thorbecke inmiddels te maken met leerlingen die hij moest bedwingen. Het was een harde dobber, maar Willem III moest persoonlijk de confrontatie met Thorbecke aangaan....   


Ambtskostuum van J.R. Thorbecke als minister van Binnenlandse Zaken., ca. 1850. Rijksmuseum, Amsterdam.