Hereditas Historiae

Website hosted by Irène Diependaal to foster some historical knowledge necessary to understand our present times

 

Fragment uit Emma. Hoedster van Wilhelmina’s erfenis


De kleine prinses Wilhelmina hield van geschiedenislessen en al helemaal van heroïsche verhalen. Onderwijzer F. Gedeking hield in schriften minutieus bij wat hij het nog geen tien jaar oude kind vertelde. Haar vader was ernstig ziek, maar aan Wilhelmina ging deze misère grotendeels voorbij. Met veel historische platen en voorwerpen werd zij op levendige wijze ingewijd in de lessen van het verleden en voorbereid op een minstens even grote toekomst waarin zij als troonopvolgster haar land moest gaan dienen in de traditie van haar grote voorvaderen. De toekomstige koningin luisterde vooral met interesse naar romantische verhalen over ridders in harnassen en jonkvrouwen. Zij had groot medelijden met mannen die een zwaar harnas moesten dragen, stelde leergierig veel vragen en luisterde met belangstelling naar de verhalen over haar grote voorvader wiens bronzen standbeeld vóór het paleis de wacht hield en symbool stond voor de naam en de eer van de dynastie die het jonge meisje hoog moest gaan houden…..


Voorzijde ruiterstandbeeld van Willem van Oranje, voor Paleis Noordeinde. Fotograaf: Loek Tangel, 2003. Copyright: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Bron: Wikipedia.


…Koningin Emma liet het daar echter niet bij zitten en riep de recalcitrante Fruin op voor een audiëntie op 25 juli 1894. De weinig reislustige Fruin moest naar paleis Soestdijk afreizen om aan deze eer te voldoen. Fruin kreeg echter alles behalve spijt want de koningin was zeer openhartig tegen hem. .... ‘Ik behoef u niet te zeggen dat de kring, waarin wij hier leven, een gesloten kring is, waarin begrippen, die elders gangbaar zijn, moeilijk doordringen, en de meeningen, die wij koesteren, weinig tegenspraak ontmoeten. Dat kan om eens niet anders. Maar daarom is het wenschelijk dat zulk een eenzijdigheid bij het onderwijs wordt vermeden, en dat over de geschiedenis althans verschillende opvattingen en inzichten worden gevormd. Het heeft mij dan ook zeer gespeten dat u het onderwijs niet op u hebt durven nemen, het ware mij een grote teleurstelling.’

Lange tijd spraken de regentes en Fruin vervolgens over tal van onderwerpen. Achteraf kon Fruin het zich niet allemaal meer herinneren, maar hij bleef achter met een zeer positieve indruk van koningin Emma. Ze sprak rad – ‘meestal Hollandsch; een enkele maal kon zij het rechte woord voor haar gedachte niet vinden en sprak dan een paar zinnen in het duitsch, maar meer ook niet’ – over haar plannen. De regentes stond in Fruins ogen een methodische vorm van onderwijs voor die eerder aansloot bij de Duitse dan de Nederlandse smaak. Zij had bijvoorbeeld precies nagedacht hoeveel onderwerpen in welk tijdbestek behandeld moesten worden en was streng in het dagelijkse tijdschema. ‘Geen hersenspanning langer dan drie kwartier, “dan moet zij er uit in de lucht, of zij wil of niet.”’

Na een lang gesprek stond koningin Emma eindelijk op en dankte Fruin dat hij gekomen was. ‘Zij reikte de hand en ik nam eerbiedig mijn afscheid, vol bewondering voor zoo goed inzicht en zoo veel zorg. Blijkbaar geen zweem van zelfzuchtige bedoeling, geen gedachten aan haar eigen positie in den lande, als de dochter meerderjarig zal wezen. Alleen zorg dat de dochter voor haar moeilijke taak berekend zal zijn, als het tijd is, en dat deze dan ten toestand van land en volk zoo zal vinden dat het regeeren niet al te zwaar vallen zal.’


Robert Fruin, 1879.